25.11.2011 TVP SA łamie art. 22 par 1. Kp – ocenił Sąd Pracy

ZZPT TVP S.A. Wizja otrzymał kolejne potwierdzenie prezentowanego od lat stanowiska, że Telewizja Polska S.A., zatrudniając współpracowników na umowach cywilnoprawnych w zawodach twórczych i technicznych, łamie art. 22 § 1  Kodeksu pracy. Zatrudnienie to wypełnia bowiem całkowicie znamiona stosunku pracy. Telewizja Polska S.A. powinna potwierdzić i prawidłowo nazwać ich umowy – umowami o pracę.

Sąd Rejonowy Poznań Grunwald i Jeżyce V Wydział Pracy podzielił argumentację, prezentowaną przez Związek w tej sprawie. Ustalił, iż dziennikarkę Agatę Kaczkowską, zatrudnioną od 1.11.1998 do 14.02.2007r. jako współpracownika na podstawie umowy cywilnoprawnej, łączył w istocie stosunek pracy.

Sąd uzasadniał, iż:

–  „Stosunek pracy” – to więź prawna o charakterze dobrowolnym i trwałym, łącząca pracownika i pracodawcę, której treścią jest obowiązek osobistego wykonywania pracy określonego rodzaju przez pracownika pod kierownictwem, na rzecz i na ryzyko pracodawcy oraz obowiązek pracodawcy zatrudniania pracownika przy umówionej pracy i wypłacania mu wynagrodzenia za pracę ’'(por. wyrok SA w Lublinie z dnia 26 czerwca 1996r„ III Apr 10/96, Apel. Lub. 1997, nr 2, poz. 10).

–  Stosunek pracy stanowi podstawową formę prawną zatrudnienia. Na treść stosunku pracy składają się wzajemne prawa i obowiązki stron stosunku pracy (pracodawcy i pracownika), według treści art. 22 § 1 k.p. zasadniczym elementem konstrukcyjnym stosunku pracy jest zobowiązanie się pracownika do wykonywania pracy na rzecz pracodawcy za wynagrodzeniem. Praca ma być przy tym świadczona pod kierownictwem pracodawcy. Stosunek pracy, jako przedmiot regulacji prawa pracy ma swoisty charakter prawny, który odróżnia go zarówno od stosunków cywilnoprawnych, jak i administracyjnoprawnych. Wykazuje on jednak najwięcej podobieństwa do stosunków cywilnoprawnych. Swoistość stosunku pracy wyraża się w jego cechach, które odróżniają go od stosunków cywilnoprawnych, a także administracyjnoprawnych, w ramach których świadczona jest praca. Są to takie właściwości, jak: dobrowolność zobowiązania, zarobkowy charakter stosunku pracy, osobisty charakter świadczenia pracy, podporządkowanie pracownika (kierownictwo pracodawcy), wyrażające się przede wszystkim w możliwości wydawania pracownikowi poleceń dotyczących pracy oraz wykonywanie jej w miejscu i czasie wskazanym przez pracodawcę, (por. wyrok SN z dnia U kwietnia 1997 r., IPKN 89/97, OSNAPiUS 1998, nr 2, poz. 35, w myśl którego, brak obowiązku wykonywania poleceń przemawia przeciwko możliwości uznania stosunku prawnego za stosunek pracy), ponoszenie ryzyka gospodarczego, produkcyjnego i osobowego przez pracodawcę, ciągłość świadczenia pracy, łącząca się zwłaszcza z tym, że pracownik nie zobowiązuje się do wykonywania określonych czynności, lecz do starannego działania w procesie pracy. Nadto cechą charakterystyczną dla stosunku pracy jest otrzymywanie przez pracownika wynagrodzenia.

– Wykonywanie pracy pod kierunkiem pracodawcy czyli kierownictwo w procesie pracy jest na tyle istotnym elementem stosunku pracy, że orzecznictwo stoi na stanowisku, że brak tego elementu sprawia, iż nie jest możliwa ocena, że została zawarta umowa o pracę (por. wyrok SN z dnia 14.02.2001 r., I PKN 256/00, OSNP 2002/23/564; wyrok SN z dnia 11.04.1997 r., I PKN 89/97, OSNP 1998/2/23; wyrok SN z dnia 07.10.1980 r., IV PRN 8/80, PiZS 1982/6/54). Owo wspomniane powyżej kierownictwo należy rozumieć jako kierownictwo w zakresie sposobu świadczenia pracy, co wyraża się przede wszystkim w możliwości wydawania pracownikowi poleceń dotyczących wykonywanej pracy. Poza tym umowa o pracę z reguły polega na pozostawaniu w dyspozycji pracodawcy i wykonywaniu stosownie do jego potrzeb czynności na bieżąco. Zastrzeżenie osobistego świadczenia usług nie przesądza o możliwości kwalifikowania danego stosunku prawnego jako stosunku pracy, ponieważ takie elementy występują też w stosunkach cywilnoprawnych (por. wyrok NSA z dnia 22.06.1999r., II SA 624/99, PP 1999, nr 9, s. 42), w korelacji z innymi charakterystycznymi dla stosunku pracy elementami będzie natomiast dodatkowym argumentem wskazującym na pracowniczy (a nie cywilnoprawny) charakter umowy łączącej strony.

– Wskazanie podstawowych, definicyjnych elementów stosunku pracy w art. 22 § 1 k.p. nie przesądza o tym, iż brak któregokolwiek z nich jednoznacznie przekreśla możliwość uznania danego stosunku prawnego łączącego strony za stosunek pracy. Konstrukcja stosunku pracy musi być dostosowana do panujących stosunków społeczno – ekonomicznych, odpowiadać wymogom kształtowanym przez pracowniczą rzeczywistość, w której coraz to częściej pojawiają się konstrukcje prawne o mieszanym charakterze. W takim wypadku, gdy jedna ze stron kwestionuje wynikający z nazwy danej umowy jej cywilnoprawny czy pracowniczy charakter, niezbędnym warunkiem do zakwalifikowania danej umowy do konkretnego typu jest ustalenie, które cechy istotne dla danego typu umowy mają w danych okolicznościach charakter przeważający. Dla możliwości przyjęcia, że umowa o świadczenie usług jest umową o pracę będzie miało w szczególności znaczenie wskazanie elementu w postaci podporządkowania w procesie pracy pracownika pracodawcy.

W przedmiotowym przypadku Sąd ustalił, iż:

– W sporym okresie, tj. od dnia 1.11.1998r. do dnia 14.02.2007r. powódka pełniła dla pozwanej funkcję dziennikarza – redaktora i w związku z tym wykonywała na rzecz pozwanej szereg obowiązków związanych z przygotowaniem, realizacją, obsługą, prowadzeniem programów telewizyjnych. Usługi świadczone przez powódkę wykonywane były przezeń osobiście. Jest to bowiem okoliczność bezsporna, wynikająca jednoznacznie z materiału dowodowego oraz nie kwestionowana przez żadną ze stron. Charakter jej pracy, powierzanych zadań nie odbiegał od zadań, jakie wykonywała w okresie poprzedzającym, kiedy była zatrudniona w oparciu o urnowy o pracę.

– Pełniąc powyższe funkcje powódka oczekiwała, że pozwany zatrudni ją na podstawie umowy o pracę, jednak z informacji jakie udzielano powódce i osobom w podobnej jak ona sytuacji, tj, współpracownikom TVP S.A., ich zatrudnienie na etacie nie było możliwe z uwagi na sytuację finansową pozwanej.

– Relacje łączące powódkę z pozwanym nosiły cechy podporządkowania. Owo podporządkowanie pracownika, jego charakter i zakres wciąż stanowi element sporu i oceny w sprawach, dotyczących ustalenia, iż strony nawiązały stosunek pracy. Jest to wyraźnie widoczne w sporach, w których wymaga się rozróżnienia, czy doszło do nawiązania stosunku pracy, czy też umowy cywilnoprawnej. Pojęcie bowiem „pracy podporządkowanej” zmienia się. W miejsce dawnego systemu ścisłego obowiązku zależności pracownika od dyspozycji pracodawcy, co do sposobu wykonania pracy, pojawia się nowe podporządkowanie nazwane w orzecznictwie Sądu Najwyższego podporządkowaniem „autonomicznym”, polegającym na wyznaczaniu pracownikowi przez pracodawcę zadań bez ingerowania w sposób ich wykonania. W nowym systemie pracodawca wyznacza pracownikowi zadania i określa godziny pracy. Nie ingeruje natomiast w sposób realizacji zadania. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie można uznać, że powódka była podporządkowana i to także w rozumieniu podporządkowania autonomicznego.

– Powódka miała wyznaczony zakres obowiązków, należała do redakcji Teleskopu, była ujmowana w grafikach pracy poszczególnych grup.  W wykonywaniu swojej pracy powódka była podporządkowana pozwanemu, choć ta forma podporządkowania, z racji charakteru pracy dziennikarza, pracy samodzielnej, twórczej, nie była ścisła. W większości codzienna obecność powódki w pracy, świadczy także o możliwości bieżącej kontroli jej pracy.

– Inną okolicznością, która przemawia za przyjęciem, iż strony niniejszego procesu łączył stosunek pracy, było wykonywanie pracy przez powódkę w miejscu i czasie określonym przez pracodawcę.

Sąd ocenił, iż:

– Analizując stosunek prawny łączący strony Sąd winien badać, jaka była wola stron zawierających umowę.

– W wyroku z 13 kwietnia 2000r., IPKN 594/99 Sąd Najwyższy orzekł, iż o wyborze rodzaju podstawy prawnej zatrudnienia decydują zainteresowane strony (art. 353 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.). kierując się nie tyle przesłanką przedmiotu zobowiązania, ile sposobu jego realizacji (OSNAPiUS 2001 nr 21, poz. 637). Orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, iż zatrudnienie nie musi mieć charakteru pracowniczego; praca może być świadczona także na podstawce umów cywilnoprawnych (por. wyrok SN z 9 grudnia 1999r. I PKN 432/99, OSNAPiUS 2001 nr 9, poz. 310), a decydujące jednak znaczenie należy przypisać woli stron i zamiarowi ukształtowania w określony sposób treści łączącego je stosunku prawnego, zamiarowi towarzyszącemu zawarciu i kontynuowaniu stosunku umownego (por. wyrok SN z 7 marca 2006r. IPK 146/05, OSNP 2007 Nr 5-6 poz. 67).

– Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż w spornym okresie bardzo trudno było uzyskać zgodę na zatrudnienie nowej osoby w TVP z uwagi na restrukturyzację, jaką przechodziła pozwana. W momencie, gdy w ocenie pozwanej, pojawiła się możliwość zatrudnienia nowych osób, z powódką podpisano umowę o pracę.

– Nie można przyjąć, by strony wyraziły zgodną wolę współpracy w oparciu umowę cywilnoprawną. Pozwany bowiem dążył do uregulowania sytuacji powódki w sposób korzystny dla niego, uwzględniając sytuację finansową spółki i fakt restrukturyzacji, stawiając powódkę w sytuacji przymusowej, bowiem chcąc kontynuować pracę w TVP, musiała ona przystać na zaproponowane jej warunki, i oczekiwać, kiedy zmiana sytuacji pozwanej spółki umożliwi zatrudnienie jej na umowę o pracę. Fakt współpracy w oparciu o umowy cywilnoprawne nie był determinowany charakterem powierzanych zadań, a sytuacją ekonomiczną pozwanej spółki.

– Jeżeli w treści stosunku prawnego łączącego strony (ocenianego nie tylko przez treść umowy, ale przede wszystkim przez sposób jej wykonywania) przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy określone w art. 22 § 1 k.p. (wykonywanie za wynagrodzeniem pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę), to mamy do czynienia z zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy (por. wyroki Sadu Najwyższego z 16 stycznia 1979r., I CR 440/78, OSPHC4 1979 nr 9. poz. 168; z 2 grudnia 1975r., IPRN 42/75, Służba Pracownicza 1976 nr 2, s. 28; z 2 września 1998r., I PKN 293/98, OSNAPiUS 1999 nr 18, poz. 582; z 14 września 1998r„ I PKN 334/98, OSNAPiUS 1999 nr 20, poz. 646; z 6 października 1998r., I PKN 389/98, OSNAPiUS 1999 nr 22, poz. 718; z 22 grudnia 1998 r., 1 PKN 517/98, OSNAPiUS 2000 nr 4, poz. 138; z 12 stycznia 1999 r., 1 PKN 535/98, OSNAPiUS 2000 nr 5, poz. 175; z 9 lutego 1999r.,

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że strony w spornym okresie łączyła umowa o pracę.

Zatem wnioski Sądu Pracy są identyczne ze stanowiskiem Związku oraz oceną wyrażoną w kolejnych kontrolach Państwowej Inspekcji Pracy:

Telewizja Polska S.A., wykorzystując swoją przeważającą pozycję finansową – organizacyjną (brak swobody ustalania rodzaju zatrudnienia łączącego strony), łamie uporczywie art. 22 § 1 Kodeksu pracy i zatrudnia osoby na umowach cywilno-prawnych w miejsce należnych im umów o pracę.

VN:F [1.9.13_1145]
Rating: 10.0/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.13_1145]
Rating: +2 (from 2 votes)
25.11.2011 TVP SA łamie art. 22 par 1. Kp - ocenił Sąd Pracy, 10.0 out of 10 based on 2 ratings

Napisz komentarz